Viện nghiên cứu Khoa học Quản lý giáo dục Đầu tư cho giáo dục tiểu học: Quan niệm và giải pháp

Đầu tư cho giáo dục tiểu học: Quan niệm và giải pháp

 

1. Giáo dục tiểu học: Cái móng của ngôi nhà văn hoá dân tộc

a) Giáo dục ngày nay được gọi là ngôi nhà văn hoá của dân tộc. Người ta không nhìn thấy giáo dục một cách cụ thể, nhưng có thể cảm nhận được nó trong từng tế bào của cuộc sống. Giáo dục không bị chia cắt bởi thời gian, không bị pha loãng trong không gian

 Tiền nhân nói về giáo dục

 

“Nhất thu nhất hoạch giả cốc dã

Nhất thu thập hoạch giả mộc dã

Nhất thu thiên hoạch giả nhân dã”

 

Bỏ một thu một trồng lúa

Bỏ một thu mười trồng cây

Bỏ một thu nghìn trồng người

b) Trong hệ thống giáo dục của bất cứ nước nào thì giáo dục phổ thong là quan trong nhất.

            Các nước có thể nhập nền giáo dục đại học từ nước khác (Qua việc mua “một trường đại học kỹ thuât” nào đó). Nhưng không thể nhập nền giáo dục phổ thong từ nước khác, vì làm vậy sẽ không còn bóng dáng văn hoá dân tộc.

c) Trong giáo dục phổ thong, giáo dục tiểu học lại là nền móng.

            Cái móng có chắc thì ngôi nhà mới vững. Bậc học này đặt cơ sở cho sự hình thành và phát triển nhân cách hài hoà của cả cuộc đời con người.

            Học ở các bậc học tiếp theo sau con người có thể phát triển tốt chỉ số IQ (Thông minh trí tuệ), còn thong minh xúc cảm EQ được hình thành chủ yếu từ những năm tháng học bậc Tiểu học.

            “EQ” tạo nên cho con người “cốt cách”, “Phẩm cách” và “Cách thức” để “Là người”, “Làm người” và “nên người”.

2. Đầu tư cho giáo dục Tiểu học: Đầu tư cho hạnh phúc mỗi gia đình, mỗi dòng họ, mỗi cộng đồng và cả đất nước.

a) Có một nét tinh tế trong đời sống văn hoá Việt: Gia đình nào cũng mong “con hơn cha là nhà có phúc”

            Khi một bé đi học, nếu học tiến bộ, thong minh ngoan ngoãn thì cả nhà đều vui.

            Tiến bộ của bé được coi như tiến bộ của cả nhà, đôi khi của cả họ.

            Những nhà kinh tế giáo dục thông minh t hường khuyên chính khách: Hãy đầu tư thật tốt cho giáo dục Tiểu học vì lúc đó hoà hợp được trái tim của nhân dân cộng đồng và tạo nên bước tiến bộ cho trí tuệ của cộng đồng.

b) Người ta thường nhắc đến lời tâm sự của Leenin với Clara XetsKin (Nữ chiến sĩ vô sản Đức)

            “Thú thực việc xây được các ngôi trường tiểu học khang trang ở nông thôn xa xôi sẽ làm tôi phấn khởi hơn khi người ta báo cho tôi bổ sung một hiện vật tuyệt mỹ trong viện bảo tang danh tiếng”

c) Bác Hồ năm 1941 khi ở nước ngoài về trực tiếp chỉ đạo cách mạng trong nước, đã quan tâm việc mở trường cho con em dân tộc, Người nhắc đồng chí Cao Hồng Lĩnh – Lê Quảng Ba: “Ta còn nghèo chư đủ tiền cấp phát cho nhân dân, nhưng có những cái ta làm để nhân dân hạnh phúc. Đó là mở lớp cho con em đồng bào, trẻ con tiến bộ thì cả nhà đều vui, nhân dân sẽ đi theo cách mạng”

3. Ba kênh cần khai thác cho phát triển giáo dục tiểu học ở nước ta hiện nay.

a) Sự phát triển Tiểu học ở nước ta trong tiến trình gần 70 năm xây dựng nền giáo dục cách mạng đã có những thành tựu to lớn.

            Ta đã thực hiện được phổ cập giáo dục về mặt số lượng, nhưng về mặt chất lượng còn có chỗ ngổn ngang, dở dang.

            Số trường Tiểu học được học hai buổi một ngày còn chiếm tỷ lệ thấp.

            “Một hộp sữa” uống lúc giữa buổi học còn là thứ “xa xỉ” trong hoàn cảnh hiện nay.

b) Có thể còn có sự chưa bình đẳng về đời sống chung, song vẫn có thể nghĩ đến một sự bình đẳng về hưởng thụ học vấn và những chăm sóc phụ trợ về thể lực cho học sinh Tiểu học của mọi miền đất nước.

c) Nên thực hiện cả “Quan vận”, “Dân vận” và “Doanh vận” để tăng nguồn đầu tư cho giáo dục tiểu học.

            “Quan vận” là sự cấp phát từ Ngân sách Nhà nước. Cần làm sao cho tình trạng cấp phát từ Ngân sách tăng đều đặn. Có thể rút bớt từ chi khác khi Ngân sách chưa đủ, song không bao giờ được rút bớt Ngân sách cho Tiểu học.

            “Dân vận” Điều này được thực hiện qua hoạt động xã hội hoá giáo dục mà các nhà trường đang tiến hành. Tuy nhiên, phải được giám sát chu đáo hơn. Tránh sự bắt ép thô bạo, nhưng cũng tránh sự “bỏ mặc” một số nhu cầu thiết yếu cho nhu cầu đào tạo.

            “Doanh vận” Phải ban hành những sắc thuế đặc biệt, mà những sắc thuế này khi đem lại giá trị tiền tệ nào đó thì nguồn tiền này được giành cho giáo dục Tiểu học.

PGS. TS. Đặng Quốc Bảo